Christophe Aussems
Vuur

23.01.2020 30.01.2020

Christophe Aussems Vuur

Christophe Aussems
Vuur

23 januari 1974. Er breekt brand uit op het college van Berkenbos, Heusden-Zolder. Drieëntwintig jongens in de slaapzaal van het internaat laten het leven. Niet enkel de regio, maar het hele land wordt in diepe rouw gedompeld.

Nog steeds laat de brand haar sporen na. De tijd lijkt de wonden amper te helen. Vanuit research en interviews proberen we het verleden te reconstrueren en gaan we op zoek naar hoe deze gebeurtenis nog steeds doorwerkt.

Hoe geef je acuut verlies een plaats? Hoe bepaalt zo’n ramp je verdere leven?
Hoe geef je er zelf betekenis aan? Hoe maak je verdriet leefbaar? En waarop vestig je je hoop als net dat wat hoop gaf, werd weggenomen?

23 januari 1974. Er breekt brand uit op het college van Berkenbos, Heusden-Zolder. Drieëntwintig jongens in de slaapzaal van het internaat laten het leven. Niet enkel de regio, maar het hele land wordt in diepe rouw gedompeld.

Nog steeds laat de brand haar sporen na. De tijd lijkt de wonden amper te helen. Vanuit research en interviews proberen we het verleden te reconstrueren en gaan we op zoek naar hoe deze gebeurtenis nog steeds doorwerkt.

Hoe geef je acuut verlies een plaats? Hoe bepaalt zo’n ramp je verdere leven?
Hoe geef je er zelf betekenis aan? Hoe maak je verdriet leefbaar? En waarop vestig je je hoop als net dat wat hoop gaf, werd weggenomen?

In 2017-2018 te zien als zaalvoorstelling in een nieuw toneelbeeld!

regie, interviews & tekst
Christophe Aussems

spel
Jonas Van Thielen

live muziek
Bert Hornikx & Myrthe Luyten

dramaturgie 
Alexander Schreuder

tekst & dramaturgie
Els Theunis

muziekdramaturgie
Adriaan Van Aken

met bijzondere dank aan alle geïnterviewden

volledige creditlijst

Zaterdag20.06.201520:15ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Zondag21.06.201520:15ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Woensdag24.06.201520:15ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Donderdag25.06.201520:15ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Vrijdag26.06.201520:15ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Zaterdag27.06.201520:15ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Zondag28.06.201520:15ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Woensdag01.07.201520:15ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Donderdag02.07.201520:15ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Vrijdag03.07.201520:15ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Zaterdag04.07.201520:15ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Zondag05.07.201515:00ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Maandag18.04.201613:30CC Hasselt, Hasselt
Maandag02.05.201620:15ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Dinsdag03.05.201620:15ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Woensdag04.05.201620:15ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Donderdag05.05.201620:15ZLDR Luchtfabriek, Heusden-Zolder
Donderdag15.09.201620:00GC Ter Vesten, Beveren
Vrijdag16.09.201620:00GC Ter Vesten, Beveren
Vrijdag30.09.201620:00CC Stroming, Berlare
Zaterdag01.10.201620:00CC Stroming, Berlare
Vrijdag12.05.201720:00CC De Werf - op locatie: Sporthal de Faluintjes, Aalst
Zaterdag13.05.201720:00CC De Werf - op locatie: Sporthal de Faluintjes, Aalst
Vrijdag19.05.201720:30CC De Spil, Roeselare
Zaterdag20.05.201720:30CC De Spil, Roeselare
Dinsdag30.05.201720:30CC Westrand op locatie: Regina Caeli Lyceum, Dilbeek
Woensdag31.05.201720:30CC Westrand op locatie: Regina Caeli Lyceum, Dilbeek
Donderdag01.06.201720:30CC Westrand op locatie: Regina Caeli Lyceum, Dilbeek
Dinsdag06.06.201720:00OPEK, Leuven
Woensdag07.06.201720:00OPEK, Leuven
Donderdag08.06.201712:30OPEK, Leuven
Donderdag08.06.201721:30OPEK, Leuven
Vrijdag09.06.201720:00OPEK, Leuven
Zaterdag10.06.201720:00OPEK, Leuven
Zondag11.06.201715:00OPEK, Leuven
Donderdag24.08.201720:00LMBGFSTVL (nl)
Vrijdag25.08.201720:00LMBGFSTVL (nl)
Zaterdag11.11.201720:15CC De Adelberg, Lommel
Vrijdag17.11.201720:00CC CasinoKoksijde, Koksijde
Zaterdag18.11.201720:15CC Achterolmen, Maaseik
Donderdag23.11.201720:15CC Lanaken, Lanaken
Vrijdag24.11.201720:30CC Ter Dilft, Bornem
Zaterdag25.11.201720:00CC Het Gasthuis, Aarschot
Woensdag29.11.201720:15CC 't Getouw, Mol
Donderdag30.11.201720:30CC De Herbakker, Eeklo
Zaterdag02.12.201720:00CC Knokke-Heist, Knokke-Heist
Maandag04.12.201720:15CC De Bogaard, Sint-Truiden
Woensdag06.12.201700:00Arenbergschouwburg, Antwerpen
Donderdag07.12.201720:15C-mine Cultuurcentrum, Genk
Vrijdag08.12.201720:15Provinciaal Domein Dommelhof, Neerpelt
Zaterdag09.12.201720:00CC De Schakel, Waregem
Donderdag14.12.201720:00OPEK, Leuven
Zaterdag16.12.201720:00OPEK, Leuven
Zondag17.12.201715:00OPEK, Leuven
Zondag14.01.201815:00De Nieuwe Zaal, Hasselt
Donderdag15.11.201814:00Aula-Montfortcollege, Rotselaar
Donderdag15.11.201820:00Aula-Montfortcollege, Rotselaar
Dinsdag20.11.201820:00OPEK, Leuven
Woensdag21.11.201820:00OPEK, Leuven
Donderdag22.11.201820:00OPEK, Leuven
Vrijdag23.11.201820:00OPEK, Leuven
Maandag26.11.201820:00OPEK, Leuven
Vrijdag30.11.201820:15De Nieuwe Zaal, Hasselt
Zaterdag01.12.201820:15De Nieuwe Zaal, Hasselt
Zondag02.12.201815:00De Nieuwe Zaal, Hasselt
Vrijdag19.04.201920:15De Nieuwe Zaal, Hasselt
Zaterdag20.04.201920:15De Nieuwe Zaal, Hasselt
Dinsdag23.04.201913:30CC De Plomblom, Ninove
Dinsdag23.04.201920:00CC De Plomblom, Ninove
Donderdag25.04.201920:15GC 't Blikveld, Bonheiden
Vrijdag26.04.201920:30CC Asse, Asse
Dinsdag30.04.201913:45CC De Steenoven, Herzele
Dinsdag30.04.201920:15CC De Steenoven, Herzele
Donderdag02.05.201920:15CC De Kimpel, Bilzen
Vrijdag03.05.201913:30GC De Markthallen, Herk-De-Stad
Vrijdag03.05.201920:15GC De Markthallen, Herk-De-Stad
Zaterdag04.05.201920:15CC De Kruisboog, Tienen
Dinsdag07.05.201920:00CC Sint-Niklaas, Sint-Niklaas
Donderdag09.05.201920:30CC Het Bolwerk, Vilvoorde
Vrijdag10.05.201914:00GC De Volkskring, Lede
Vrijdag10.05.201920:00GC De Volkskring, Lede
Zaterdag11.05.201920:15CC Guldenberg , Wevelgem
Donderdag06.06.201920:15Sint Franciscuscollege (via CC Muze), Heusden-Zolder
Vrijdag07.06.201920:15Sint Franciscuscollege (via CC Muze), Heusden-Zolder
Zaterdag08.06.201920:15Sint Franciscuscollege (via CC Muze), Heusden-Zolder
Donderdag23.01.202021:00TVLintegrale tv-uitzending
Zondag26.01.202013:00TVLintegrale tv-uitzending
Donderdag30.01.202015:00TVLintegrale tv-uitzending

het is een groot mysterie wat daar gebeurd is
ik kende alleen mijn verhaal
en dan hoorde ge soms andere verhalen
maar ik heb niet veel verhalen gehoord
daar werd niet over gepraat

VUUR op TVL

Vuur, de indringende voorstelling van Het nieuwstedelijk over de internaatsbrand van Heusden-Zolder wordt na een uitgebreide tournee integraal uitgezonden op TVL, de Limburgse regionale tv. Het is een uniek experiment om een nog breder publiek te bereiken én om theater op tv te tonen.

Vuur speelde tussen 2015 en 2019 maar liefst 100 keer in verschillende theaters en op bijzondere locaties in Vlaanderen en Nederlands Limburg. De speelreeks eindigde op de plek waar de feiten zich ooit afspeelden: het college van Berkenbos. Toen heette het nog het Heilig-Hartcollege, ondertussen kreeg het de naam Sint-Franciscuscollege.

In aanloop naar de laatste voorstellingen ontstond het plan om Vuur integraal uit te zenden op de regionale televisiezender TVL. Het nieuwstedelijk en TVL gingen hiervoor een bijzonder partnership aan.

Christophe Aussems: "We bereikten met Vuur al heel wat mensen die anders nooit naar het theater komen. Met deze televisie-uitzending willen we nog een breder publiek bereiken. Ik hoor vaak van toeschouwers dat Vuur hen diep geraakt heeft. Heel wat mensen kwamen zelfs verschillende keren kijken. Dat kan nu dus ook op tv. Uiteraard is de kracht van theater het live-aspect. Een televisie-uitzending blijft een registratie van een échte voorstelling. Maar dat geldt ook voor een concert op tv, of zelfs sport. We kozen ervoor om de live-ervaring te behouden en de voorstelling integraal op te nemen, inclusief publieksreacties. Dat wordt in ons geval extra bijzonder omdat de opname gebeurde in het college waar de feiten zich afspeelden. Bovendien is er de close-up: het geheime wapen van televisie. Je kan acteur Jonas Van Thielen nu van zeer dicht aan het werk zien en dat is een absolute meerwaarde. Zo komt het verhaal toch bijna even dicht op de huid te zitten als in de theaterzaal.”

Deze uitzending is een bijzonder experiment waarvoor Het nieuwstedelijk nauw samenwerkt met de televisiemakers van TVL. Theater op tv zie je nog enkel in het buitenland. De laatste theatervoorstelling op de Vlaamse tv dateert van 1999. Nochtans is er voor andere podiumkunsten (stand-up, muziek) wel ruimte. Met deze captatie onderzoeken we al doende waar er mogelijkheden en opportuniteiten zitten én waaruit nieuwe soortgelijke projecten vloeien.

Vuur is te zien op TVL op:
donderdag 23 januari om 21u
zondag 26 januari om 13u
donderdag 30 januari om 15u

In aanloop naar de uitzending kan je in het TVL-nieuws een aantal reportages zien:
maandag 20 januari: #1 brandweer en burgemeester Heusden-Zolder
dinsdag 21 januari: #2 het college
woensdag 22 januari: #3 de overlevenden
donderdag 23 januari zijn regisseur Christophe Aussems & acteur Jonas Van Thielen studiogast


Vuur op TVL is een samenwerking van Het nieuwstedelijk en TVL.
Camera: Bart Husson, Dario D'Arpino, Tom Kums
Montage: Bart Husson
Geluidsmix: Stefan De Reese
Post-productie geluid: Bert Hornikx & Tom Buys
Hoofdredactie: Eddy Eerdekens

 

 

 

 

 

 

 

Vuur spreekt met die langzaam insluipende ontroering die we lang niet hebben ervaren in theater.”
Wouter Hillaert in De Standaard **** -- 22.06.2015 'Het zwijgen van Zolder' 

“In transformeren is hij een krak, die Van Thielen.(…) Maar hij zet zijn talent hier subtieler en daardoor indrukwekkender in dan ooit.”
Els van Steenberghe in Knack Focus **** -- 23.06.2015  'Jonas Van Thielen brandt van talent, liefde en verdriet in Vuur' 

'Afscheid was niet mogelijk' -- 15.06.2015 Jo Smeets in Het Belang van Limburg

“Muziek en tekst zijn in een warme dialoog. Het trio op de sobere scène overtuigt en ontroert.”
Tuur Devens in de Theaterkrant ***** -- 20.06.2015 'Emotionele littekens na 40 jaar'

"Vuur leidt alle aanwezigen samen langs een spoor van woede en onmacht, naar een voorzichtige vorm van loutering. Het is een gedeelde ervaring om niet snel te vergeten."
Evelyne Coussens in De Morgen ***1/2 -- 26.06.2015 'Gelouterd door Vuur'

'Jonas Van Thielen: Dit soort theater vind ik heel waardevol' -- 20.06.2015 André Grosemans interview Jonas van Thielen in Het Nieuwsblad

"In plaats van in een grote boog rond zakdoekentheater te lopen, laat Vuur zijn publiek doen wat de brand met de nabestaanden niet deed: het diepste verdriet bespreekbaar maken" -- 09.07.2017 Simon Grymonprez & Gilles Michiels in Veto

'Stemmen uit het Vuur' -- 24.08.2017 Kim Noach in De Limburger 

 

Een verbeelding van de werkelijkheid

Vuur is geen waarheidsgetrouwe reconstructie van de werkelijkheid, maar een verbeelding ervan. De theatermakers inspireerden zich op de waargebeurde feiten. De stemmen uit de voorstelling zijn samengesteld uit verschillende getuigenissen en bronnen. Met bijzondere dank aan alle geïnterviewden.

Bekijk hier de historische krantenpagina's uit Het Belang van Limburg van 1974.

Werkwijze

Vuur kwam tot stand door middel van ‘klassieke’ research enerzijds (alles over een onderwerp te weten willen komen door literatuur, documentaires, nieuwsmedia etc.) en anderzijds door de realiteit zelf, waarin zich de verhalen afspeelden, te onderzoeken. Dit laatste betekende het afnemen van een reeks interviews met mensen die betrokken waren/zijn bij de gebeurtenis waarover we willen vertellen.

Het verschil met journalistieke interviewtechnieken is dat er bij onze interviews zoveel mogelijk ruimte moest zijn voor het hele levensverhaal van de geïnterviewde.  De vrager stelt vragen die bijsturen, maar niets uitsluiten.

Door het interview op deze manier af te nemen, is er meer ruimte voor verhaalelementen die we van tevoren niet hadden kunnen vermoeden. Bovendien ontstaat er een veel completer levensverhaal van iemand, waarbij ook nog een beeld ontstaat van de sociaalhistorische context. Het gaat bovendien niet alleen om de ‘inhoud’ van het vertelde. In dat geval zou het enkel als historische informatiebron worden gebruikt, en zou het daarbij ook zeer onbetrouwbaar zijn. Het geheugen filtert immers de realiteit. Het blijft mensenwerk - voor de historici kan dat gebrek aan betrouwbaarheid (en dus objectiviteit) misschien een bron van frustraties zijn; voor theatermakers is het een bron vol inspiratie. Want naast de inhoud is er nog een rijk palet aan informatie. Bijvoorbeeld iemands taalgebruik, accent of dialect, gebaren, gelaatsuitdrukkingen, of de stiltes, de aarzelingen, de emoties,… 

Als theatermakers filterden we alle bruikbare elementen uit de verhalen en het gedrag van de geïnterviewden, om die vervolgens tijdens het repetitieproces te verwerken en te fictionaliseren. Zo ontstaat er een transformatie van de ‘persoon’ uit het interview tot een ‘personage’ in de toneelvoorstelling. En zo wordt zijn individuele ‘waarheid’ uit het interview  de basis voor een nieuwe ‘waarachtige’ toneelvoorstelling. In de praktijk houden we maar een fractie van het totale interviewmateriaal over en gebruiken we verschillende personen voor de creatie van één personage.

Een tweeluik over kwetsbaarheid

Vuur maakt deel uit van het tweeluik Water & Vuur.

Twee rampen uit de vorige eeuw eisten een trieste tol van 58 kinderlevens. Twee keer werd de toekomstige generatie 'geamputeerd' door het noodlot. Twee keer werd niet enkel de regio Limburg, maar het hele land in diepe rouw gedompeld. Twee keer stond een soortgelijke foto van een begrafenis met tientallen witte kisten en treurende familieleden op de voorpagina's van de kranten.
Nog steeds laten de gebeurtenissen hun sporen na in de gemeenschappen waar ze plaatsvonden. De tijd krijgt de wonden amper geheeld.

Het eerste deel Boven Water, over de vlotramp van Godsheide (Hasselt), werd in het najaar van 2013 door de Queeste gemaakt op locatie. In de zomer van 2015 volgde het tweede deel Vuur als eerste voorstelling van Het nieuwstedelijk, de fusie van de Queeste en Braakland/ZheBilding. In het voorjaar van 2016 speelden we beide voorstellingen als tweeluik. 

"Er zijn van die klasreünies die anders zijn dan alle andere. Veertig jaar geleden stierven 23 jongens in een collegebrand. Onlangs kwamen degenen die het overleefden nog eens samen. Een verhaal over jongens die jaren geleden een dure eed zwoeren die ze nooit zouden verbreken."

Stijn Tormans schreef voor Knack het artikel
'Het zwijgen van de klas van '74'

"Traumatogene gebeurtenissen doen een mens wankelen op zijn grondvesten: ze wijken af van de alledaagse belevingen waarmee een mens in zijn leven te maken krijgt en veroorzaken bij elke normale persoon een duidelijk zichtbaar leed. Traumatogene gebeurtenissen zijn van dien aard dat niemand ze echt aankan. Herstellen van erg traumatiserende gebeurenissen is bijgevolg een bijzonder pijnlijk en langdurig proces. Naast het gevoel gekrenkt, gekwetst en gepenetreerd te zijn in de eigen inidividuele veiligheid, ontstaan er zeer complexe en vaak destructieve gevoelens van onzekerheid, schuld, angst en twijfel. Naarmate er sprake is van een blijvend, onherstelbaar verlies en/of van lichamelijke verminking zal het herstelproces langer duren. Soms is alleen al het opnieuw bereiken van een leefbaar evenwicht een schier onmogelijke opgave voor traumaoverlevenden."

Erik De Soir

boekje #320 bij De Nieuwe Toneelbibliotheek

Ook de twee songs uit Vuur kan je thuis opnieuw beluisteren. De single (met downloadcode) is na de voorstelling te koop.

“Het is een groot mysterie van het menselijk leven, dat het geleden leed langzaam overgaat in stille innige vreugde, dat onze bittere tranen tenslotte tranen van ontroering en zuivering van het hart worden.”

Fjodor Dostojevski - ‘De Gebroeders Karamazov’

Op locatie - ZLDR Luchtfabriek

Vuur werd in 2015 voor het eerst gespeeld op locatie in de "Luchtfabriek" van de mijnsite in Heusden-Zolder.

Plaatsen herbergen herinneringen. We vinden het belangrijk om dit soort voorstellingen te brengen op de locatie waar de gebeurtenissen zich afspeelden.  In 1974 speelde de mijn nog een belangrijke rol in het publieke leven van Heusden-Zolder. De arbeiders van de ochtendshift waren bij de eersten die op de hoogte waren van de brand.

De mijnsite is ondertussen de nieuwe locatie van CC MUZE, het cultuurcentrum van Heusden-Zolder.

 

Op locatie - Regina Caeli Lyceum Dilbeek

Vuur was in 2017 te zien op locatie in de turnzaal van het Lyceum Regina Caeli in Dilbeek.
In 2016, in de nacht van 16 op 17 november, werden 60 leerlingen van het internaat van het Regina Caeli geëvacueerd nadat er brand was uitgebroken in hun school. De brandweer was snel ter plaatse en het vuur ook snel onder controle. Er raakten gelukkig geen leerlingen gewond. Mogelijk dankzij de strengere reglementeringen en procedures die na de collegebrand van Berkenbos in 1974 van kracht werden...
Op 30 mei 2017 zag Lieven Boeve, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen, Vuur in Dilbeek, en was onder de indruk.
Bij de voorstelling van wo 31 mei organiseerden we een nagesprek met Koen Maertens (klinisch psycholoog en directeur van OSCARE, een nazorg- en onderzoekscentrum voor brandwonden en littekens), Birgit Pille (directrice van het internaat Regina Caeli) en Christophe Aussems.

Op locatie - Monfortcollege Rotselaar

In 2018 speelde VUUR op locatie in het Montfortcollege van Rotselaar. Niet enkel bijzonder omdat het ook een school met een internaat is, maar ook omdat acteur Jonas Van Thielen er zelf les heeft gelopen. 

 

Op locatie - Baexem Limburgfestival

VUUR speelde in de zomer van 2017 tijdens het Limburgfestival op locatie in de kapel van klooster Mariabosch in Baexem (NL).

© Jan Debille

Op locatie -
Sint-Franciscuscollege Heusden-Zolder

De speelperiode 2015-2019 van VUUR werd afgesloten op de plaats waar de feiten zich in 1974 afspeelden.  Toen heette het nog het Heilig-Hartcollege, maar ondertussen werd het het Sint-Franciscuscollege.  VUUR speelde er in een recent gebouwde theaterzaal.

Credits

regie, interviews & tekst
Christophe Aussems

spel
Jonas Van Thielen

live muziek
Bert Hornikx & Myrthe Luyten

dramaturgie
Alexander Schreuder

tekst & dramaturgie
Els Theunis

muziekdramaturgie
Adriaan Van Aken

kostuum
Jorine van Beek

geluidsontwerp
Stefan De Reese

lichtontwerp & techniek
Kishan Singh

techniek
Thomas Verachtert, Bregt Janssen

productie
Ellen Haesevoets

artistieke feedback
Stijn Devillé

een coproductie met MUZE Heusden-Zolder

in samenwerking met Sint-Franciscus College Heusden-Zolder, Gemeente Heusden-Zolder en Muziekodroom



versie 2017-2019

toneelbeeld
Christophe Aussems, Kishan Singh & Frank Hardy

uitvoering toneelbeeld
Kishan Singh & Viktor Thys

lichtontwerp
Frank Hardy

techniek
Viktor Thys

in samenwerking met C-mine Cultuurcentrum