Kris Cuppens
Tyl van Limburg

07.08.2008 10.08.2008

© Kristien Wintmolders

Kris Cuppens
Tyl van Limburg

1971. In Limburg komt er nog dagelijks steenkool uit de ondergrond en wordt er op alle dansvloeren geslowd op 'Du' van Peter Maffay. In Parijs wordt Jim Morrison dood gevonden in zijn badkuip en in Oost-Pakistan woedt een hevige burgeroorlog. Miljoenen vluchtelingen slaan er op de vlucht voor het geweld en worden opgevangen in kampen, waar een moordende hongersnood uitbreekt.

Mario, een 21-jarige jongen uit de buurt van Tongeren, voelt dat hij iets moet doen. Het kan zo niet langer... "Tijl van Limburg", zoals hij zichzelf later noemt, steelt op 23 september 'De Liefdesbrief' - een schilderij van Vermeer - uit het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel.

Dagen aan een stuk herhaalt hij zijn eis in de pers. "Stort 200 miljoen voor de vluchtelingen van Oost-Pakistan en ik geef het doek terug." Op 6 oktober eindigt het avontuur. Na een achtervolging wordt Tijl ingerekend in de koestal van de abdij van Herckenrode. De Limburgse Robin Hood wordt veroordeeld tot een celstraf.

Terug op vrije voet, houdt hij een paar jaren later de mythe voor altijd in stand. Tijl van Limburg sterft op jonge leeftijd, onder onduidelijke omstandigheden...

2007. Theatermakershuis de Queeste vertrekt bij de nauwelijks leesbare letters 'LEVE TYL!' op een spoorwegbrug in Hasselt en graaft gefascineerd steeds dieper in dit unieke epos. De puzzelstukjes worden samengelegd, de vragen opnieuw geformuleerd...



1971. In Limburg komt er nog dagelijks steenkool uit de ondergrond en wordt er op alle dansvloeren geslowd op 'Du' van Peter Maffay. In Parijs wordt Jim Morrison dood gevonden in zijn badkuip en in Oost-Pakistan woedt een hevige burgeroorlog. Miljoenen vluchtelingen slaan er op de vlucht voor het geweld en worden opgevangen in kampen, waar een moordende hongersnood uitbreekt.

Mario, een 21-jarige jongen uit de buurt van Tongeren, voelt dat hij iets moet doen. Het kan zo niet langer... "Tijl van Limburg", zoals hij zichzelf later noemt, steelt op 23 september 'De Liefdesbrief' - een schilderij van Vermeer - uit het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel.

Dagen aan een stuk herhaalt hij zijn eis in de pers. "Stort 200 miljoen voor de vluchtelingen van Oost-Pakistan en ik geef het doek terug." Op 6 oktober eindigt het avontuur. Na een achtervolging wordt Tijl ingerekend in de koestal van de abdij van Herckenrode. De Limburgse Robin Hood wordt veroordeeld tot een celstraf.

Terug op vrije voet, houdt hij een paar jaren later de mythe voor altijd in stand. Tijl van Limburg sterft op jonge leeftijd, onder onduidelijke omstandigheden...

2007. Theatermakershuis de Queeste vertrekt bij de nauwelijks leesbare letters 'LEVE TYL!' op een spoorwegbrug in Hasselt en graaft gefascineerd steeds dieper in dit unieke epos. De puzzelstukjes worden samengelegd, de vragen opnieuw geformuleerd...


TYL VAN LIMBURG is een voorstelling van
Tom Ternest, Saar Vandenberghe, Helena Van den Berge & Christophe Aussems spel
Kris Cuppens tekst
Bert Hornikx muziek
Ek Van Roosendaal toneelbeeld
Jorine van Beek kostuum
Kishan Singh techniek
Caroline Fransens interviews
Joris Rabijns camera (stage)
Saartje Hendrickx regie-assistentie (stage)
Jan Kuppens zakelijke leiding
Bart Vanreusel productieleiding
Sandra Noelmans communicatie & publiekswerking
Fre Lemmens grafische vormgeving

in coproductie met de Velinx - Tongeren, MUZE - Heusden-Zolder, Provinciaal Domein Dommelhof - Neerpelt, CC Genk & KC België - Hasselt
met dank aan Remko Weijer, Nele Van Rompaey, Maarten Mertens & Jacqueline Schoemaker
met bijzondere dank aan alle geïnterviewden

 

Tom Ternest, Saar Vandenberghe, Helena Van den Berge & Christophe Aussems spel
Kris Cuppens tekst
Bert Hornikx muziek
Ek Van Roosendaal toneelbeeld
Jorine van Beek kostuum
Kishan Singh techniek
Caroline Fransens interviews
Joris Rabijns camera (stage)
Saartje Hendrickx regie-assistentie (stage)
Jan Kuppens zakelijke leiding
Bart Vanreusel productieleiding
Sandra Noelmans communicatie & publiekswerking
Fre Lemmens grafische vormgeving

in coproductie met de Velinx - Tongeren, MUZE - Heusden-Zolder, Provinciaal Domein Dommelhof - Neerpelt, CC Genk & KC België - Hasselt
met dank aan Remko Weijer, Nele Van Rompaey, Maarten Mertens & Jacqueline Schoemaker
met bijzondere dank aan alle geïnterviewden

 

Vrijdag21.09.200720:30OP LOCATIE / voormalig belastingkantoor, Tongeren
Zaterdag22.09.200720:30OP LOCATIE / voormalig belastingkantoor, Tongeren
Zondag23.09.200720:30OP LOCATIE / voormalig belastingkantoor, Tongeren
Dinsdag25.09.200720:00OP LOCATIE / voormalige 'Opslag Koloniale Waren', Hasselt
Woensdag26.09.200720:00OP LOCATIE / voormalige 'Opslag Koloniale Waren', Hasselt
Donderdag27.09.200720:00OP LOCATIE / voormalige 'Opslag Koloniale Waren', Hasselt
Vrijdag28.09.200720:15OP LOCATIE / hotel 'Soete-Wey', Zolder (bolderberg)
Zaterdag29.09.200720:15OP LOCATIE / hotel 'Soete-Wey', Zolder (bolderberg)
Zondag30.09.200720:15OP LOCATIE / hotel 'Soete-Wey', Zolder (bolderberg)
Dinsdag02.10.200720:15OP LOCATIE / voormalige 'bazar', Genk
Woensdag03.10.200720:15OP LOCATIE / voormalige 'bazar', Genk
Donderdag04.10.200720:15OP LOCATIE / voormalige krantenwinkel 'Het Gazetje', Neerpelt
Vrijdag05.10.200720:15OP LOCATIE / voormalige krantenwinkel 'Het Gazetje', Neerpelt
Zaterdag06.10.200720:15OP LOCATIE / voormalige krantenwinkel 'Het Gazetje', Neerpelt
Donderdag07.08.200821:30OP LOCATIE / Oude Stokerij Smeets, HasseltUitverkocht
Vrijdag08.08.200821:30OP LOCATIE / Oude Stokerij Smeets, Hasselt
Zaterdag09.08.200821:30OP LOCATIE / Oude Stokerij Smeets, Hasselt
Zondag10.08.200821:30OP LOCATIE / Oude Stokerij Smeets, Hasselt

Ge moet goed weten dat
wat ik gedaan heb belangrijk was,
niet wie ik ben.
Ik ben maar een detail, een klein mens.

Trailer
Affiche
De pers

De Limburgse Robin Hood: de Queeste brengt intiem epos over 'Tijl van Limburg'
Het Belang van Limburg - 5 september 2007 (An Smets)

Tussen feitelijk- en menselijkheid ***
De Morgen
- september 2007 (Wouter Hillaert)

"Spel en vertelling wisselen elkaar vlot af: hoe dader Roymans, alias Tijl van Limburg, verwikkeld raakt met de media, steeds meer steken laat vallen en in oktober 1971 geklist wordt na een wilde achtervolging. Het is als een film op de scène en vooral de knisperende livesoundtrack van Bert Hornikx maakt de sfeer. Maar raak wordt het pas als Helena Van den Berge de persoonlijke ervaring van Roymans' zus in een camera ontvouwt. Feitelijkheid wisselt voor menselijkheid, reconstructie wordt terugblik."

In het spoor van Tijl van Limburg
Het Belang van Limburg
- 19 september 2007 (Rob Rodiers)

LEVE Tijl
KNACK
-19 september 2007 (Stijn Tormans)

Blonde tedere engel of onnozel broertje?
De Morgen - 21 september 2007 (Wouter Hillaert)

De Queeste met theaterproductie op Limburgse tournee
De Standaard
- 22 september 2007 (Peter Dupont)

Limburgse 'Tijl' stal de wereld een geweten
Het Nieuwsblad - 22 september 2007 (Peter Dupont)

"Hier wordt geen naïeve, onvolwassen sensatiezoeker ten tonele gevoerd, maar een kwetsbare, kleine mens die geprobeerd heeft een steen in de rivier te verleggen en uiteindelijk zelfs verraden werd door zijn eigen zus. Bijna een bijbels verhaal."

Tijl van Limburg recensie
Het Belang van Limburg - 26 november 2007 (Christof Rutten)

"Realiteit overtreft fictie.Dat geldt ook voor het verhaal van Tijl van Limburg. Met respect voor dat sterke verhaal an sich, bouwt de Queeste er een voorstelling rond. Aanvankelijk gejaagd, warrig en druk, wellicht als symbool voor de hele mediaheisa en ophef destijds. Feiten en data worden snel opgesomd en uitgebeeld. In contrast daarmee staat de rust, de bezinning en de ware ontroering als een sterk acterende Helena Van Den Berghe als Nele, de zus van, haar herinneringen over Tijl mijmert. Dat zijn de momenten waarin de mens Mario Roymans naar voren komt en we iets meer te weten komen over wat er in deze idealist omging, de man die van droge heidegrond een vruchtbare bodem wilde maken, mooi weergegeven in het decor. En met een sferische sundtrack die het verschil tussen drukte en rust onderstreept. Ook de zo herkenbare Limburgse mentaliteit komt mooi naar voren, zeker als Christophe Aussems de vader van Tijl op de planken neerzet. Dat vertaalt zich in het publiek: niet alleen de 'cultuurkenners' zijn aanwezig, maar ook 'de gewone man', al even gefascineerd door dit verhaal."

Op rooftocht voor het goede doel
De Standaard
- 7 augustus 2008 (Geert Sels)

"Hij was geboren voor een leven buiten de maatschappij"
Het Belang van Limburg - 2/3 oktober 2010

Een Limburgse antiheld
de Queeste speelt Tijl van Limburg


's Morgens 24 september 1971. De 21-jarige Mario Roymans (uit een dorpje bij Tongeren) is in de buurt van het Paleis der Schone Kunsten in Brussel op zoek naar een taxi. In de vorige nacht heeft hij het schilderij De Liefdesbrief van Johannes Vermeer gestolen, en het uit de lijst gesneden. Hij heeft het doek opgerold, met de verf naar binnen, en onder zijn jas gestoken. Grote paniek alom in het Paleis voor Schone Kunsten en ook bij de mensen van het Rijksmuseum in Amsterdam. Zij hadden de Vermeer voor een exclusieve tentoonstelling 'Rembrandt en zijn tijdgenoten' aan Brussel uitgeleend. En nu zoiets. Mario eist via de pers om 200 miljoen frank te geven aan de vluchtelingen in Bangladesh (Oost-Pakistan). Hij noemt zich in zijn contacten met de pers Tyl. De Tyl van Limburg. In de kranten wordt er veel over hem geschreven. Meningen pro en contra vormen zich. De ene ziet hem al een Robin Hood, de andere als een dief en vernieler der schone kunsten. Op de radio komt hij ook, en een live-interview op 6 oktober wordt hem fataal. In december volgt de rechtszaak, op 12 januari 1972 wordt hij veroordeeld tot 24 maanden celstraf "waarvan zes maanden effectief, en met aftrek van het voorarrest" en tot een boete van 7500 franken. De Bond zonder Naam overweegt een genadeverzoek in te dienen. Mario zit zijn straf uit, zijn zus Jenny gaat hem elke dag bezoeken. Hij trouwt, hij krijgt een dochter, een jaar later is hij al weer gescheiden. Hij leeft teruggetrokken, zijn zus weet niet waar hij uithangt. In 1979 krijgt ze telefoon dat Mario gestorven is. Ze probeert uit te zoeken hoe, maar de omstandigheden blijven onduidelijk.

Rond deze persoon die heel even in zijn leven een held was, maar het niet wilde zijn, heeft Theatermakershuis De Queeste een interessant en boeiend locatieproject gemaakt. De Queeste (Genk) heeft zichzelf als opdracht gegeven elk seizoen een voorstelling te brengen die ingebed is in de geschiedenis van Genk en omstreken, van Limburg en de euregio. Zo hebben we al pareltjes kunnen bewonderen rond de thematiek van Turks-Vlaamse koppeltjes, rond de stroopfabriek in Borgloon, rond de logementshuizen voor de gastarbeiders in Winterslag-Genk (zie archief). [nieuwe pagina]Waren dat eerder 'grote' sociale problematieken, deze keer gaat de productie over één persoon. Een gestorven, en tragisch persoon. Dat maakte de research al moeilijker,in die zin dat nog levende nabestaanden, dorpsgenoten, of mensen die rechtstreeks of onrechtstreeks bij de zaak betrokken waren, niet direct uit hun schelp wilden komen. Zoals bijvoorbeeld de mensen van het benzinestation in Kuringen. Bij hen was Tyl naar de radio komen bellen, en zij hebben toen de Rijkswacht verwittigd. Nadien werden zij als verraders gezien (op een muur van het pompstation werd groot gekalkt: hier werd Tyl verraden), en ze moesten na een paar jaar hun zaak sluiten. Na lang aandringen wilde Mario's zus Jenny wel spreken. Zij woont nu in Duitsland, en uit haar interview zijn veel tekstfragmenten in de productie opgenomen. Uit al het research- en analysewerk heeft Kris Kuppens een toneeltekst gedistilleerd.

De Queeste speelt dit stuk op locaties die met de zaak Tijl te maken hebben. Zo werd er in Tongeren dicht bij de plek gespeeld waar het schilderij verstopt is geweest, en in Bolderberg in hotel Soetewey waar hij toen werkte. De speelplek is opgehoopt met zand en hei, er staan een paar stoelen, en op de achtergrond is er een bureau waaraan de muzikant Bert Hornikx zit, en de andere spelers als het ware wachten. Tom Ternest, Saar Vandenberghe en Christophe Aussems zijn aan het woord, als verteller, als directeur van het PSK of als Hollands sprekende directeur van het Rijksmuseum, als journalist, als BOB'er, als pompbediende, enzovoorts, en daartussen cirkelt Tyl. Totdat hij wordt opgepakt..Mooi wordt er op elkaar ingespeeld, vanuit de rol, maar ook vanuit de vertolker zelf. Wat karikaturaal, maar dat maakt het intenser. Ook de live klankmontage met kort fragmentjes en krakende tonen, past er perfect bij. Daarna is Helena Van den Berghe als Jenny aan het woord, live via de video. Dat geeft wel een rust- en reflectiemoment, na de flitsende scènes die als een echt misdaadverhaal zijn opgebouwd, maar het hadden wat minder woorden mogen zijn. Het derde deel behelst vooral de rechtszaak, op een even vlotte manier as het eerste deel. Het slot is weer een monoloog van Jenny. Haar herhaalde mijmeringen zijn wel realistisch, maar dramaturgisch te lang uitgesponnen.

Toch is Tyl van Limburg in zijn geheel een geslaagd project, en profileert De Queeste zich weer als een groep die feiten en toestanden uit de sociale geschiedenis van Limburg op een boeiende en heldere wijze theatraal weet te brengen.

theatermaggezien.be - 30 september 2007 (Tuur Devens)