HET NIEUWSTEDELIJK

Een ontgoocheling Adriaan Van Aken

Kareltje De Keizer heeft een groot hoofd. Daardoor denken nogal wat mensen dat hij slim is. Niet in het minst zijn vader, een mislukt sigarenfabrikant, maar ook de trotse voorzitter van kaartersvereniging 'De Lustige Whistspelers'. Hij stuurt zijn zoon naar het Atheneum om Latijn te leren en advocaat te worden. Maar in zijn eerste jaar blijft Kareltje meteen zitten. Wat hij zijn ouders niet vertelt. Het jaar daarop gebeurt het opnieuw. Het jaar daarop opnieuw. Dan pas komt het uit. Het is niet de enige ontgoocheling die Vader De Keizer te verwerken krijgt...

Een Ontgoocheling is een dubbelproject. Het bestaat uit 1) een muziektheatervoorstelling op basis van de gelijknamige novelle van Willem Elsschot die gespeeld wordt in de feestzaal van het Koninklijk Atheneum Antwerpen (KAA) en 2) een audiowandeling door de gangen en klassen van datzelfde atheneum, gebaseerd op de thematiek van Een Ontgoocheling en gemaakt in samenwerking met de belangrijkste bewoners van de school, de leerlingen.

 

juli 2017
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
Antwerpen Zomer van Antwerpen - Koninklijk Atheneum, Antwerpen Tickets
februari 2018
Leuven OPEK, Leuven Tickets
Leuven OPEK, Leuven Tickets
Leuven OPEK, Leuven Tickets
Leuven UurKultuur - OPEK, Leuven Tickets
maart 2018
Aalst CC De Werf, Aalst Tickets
Willebroek CC De Ster, Willebroek
Wetteren CC Nova, Wetteren
Maasmechelen CC Maasmechelen, Maasmechelen Tickets
Genk C-mine cultuurcentrum, Genk Tickets
Schoten CC Schoten, Schoten Tickets
Mechelen CC Mechelen, Mechelen Tickets
Geraardsbergen CC De Abdij, Geraardsbergen
Brugge CC Brugge, Brugge Tickets
Sint-Lievens-Houtem CC De Fabriek, Sint-Lievens-Houtem Tickets
Strombeek-Bever CC Strombeek, Strombeek-Bever Tickets
Roeselare CC De Spil, Roeselare Tickets
april 2018
Ternat CC De Ploter, Ternat Tickets
Wilrijk CC De Kern, Wilrijk Tickets
Tielt CC Gildhof, Tielt Tickets
Beveren GC Ter Vesten, Beveren Tickets
Leuven OPEK, Leuven Tickets
Leuven OPEK, Leuven Tickets
  • Uitverkocht *
  • Geannuleerd ×
  • Laatste Tickets !
  • PremièreP
  • Stand Der DingenSD
  • VriendenV
  • GastvoorstellingG
  • LunchvoorstellingLN
  • MatineeM
  • SchoolvoorstellingS

Credits voorstelling

Willem Elsschot tekst
Adriaan Van Aken concept, tekstbewerking, regie
Jurgen Delnaet spel
Benjamin Boutreur & Joris Caluwaerts compositie muziek
Benjamin Boutreur, Joris Caluwaerts, Lot Vandekeybus, Tim Coenen uitvoering muziek
Lucas Derycke bruitages
Sven Roofthooft & Veerle Hasselman decor en kostuums
David Suls ontwerp vlaggen
Els Theunis & Christophe Aussems dramaturgie
Ellen Haesevoets, Thomas Verachtert, Bregt Janssens & Tom Buys techniek & productie
Katrijn Van Giel fotografie

productie Het nieuwstedelijk
coproductie Zomer Van Antwerpen, GO! Atheneum Antwerpen
met dank aan Timecircus

Credits audiowandeling

Adriaan Van Aken, Lucas Derycke en Sara Vertongen regie & dramaturgie
Adriaan Van Aken interviews & tekstbewerking
Lucas Derycke opname & montage
Sara Vertongen interviews & aanmaak wandeling
Ruth Mariën interviews
Ellen Haesevoets productie
Hannelore Ceulemans (stage) assistentie 
Amal El Moukhtari, Farran Konate, Mariam Ghiyasi, Kadija Khannousse, Leila El Battioui, Stan van Elsen, Seydanur Gönen, Zahra Syed, Naghma Ayamoddin, Talha Tasci, Hawa Jollah, Ousman Jalloh, Gumeet Kapour, Suleyman Smits, Valdon Rexhepi, Ikram Elhasani, Salim Rabah, Ismail Talbi, Sana Azim, Abdelghani Chouai, Chaimae Hamdaoui, Hanne Pendelaers, Hamza Talbi, Kübra Yilmaz, Imane Naeme, Sufyan Smits, Ibrahim Hasan, Zannat Khair, Pedro Coimbra Dos Santos, Ousama El Ouaamari stemmenwerk
Katrijn Van Giel fotografie

productie Het nieuwstedelijk
coproductie Zomer Van Antwerpen, GO! Atheneum Antwerpen

 

Boekcovers

Atheneum

Het Atheneum was in Elsschots tijd (einde negentiende eeuw) een eliteschool, gerund door en voor Franstaligen uit de hogere klassen. Wie geen Frans sprak, maakte weinig kans om ergens te geraken. Tegelijk was het Atheneum een bolwerk van opkomend flamigantisme. In die optiek valt meestal snel de naam van Pol de Mont, een leraar Nederlands die eerst de jonge Alfons De Ridder, maar daarna ook Paul Van Ostaijen (een andere illustere ex-leerling van het KAA) inspireerde. Niet alleen op literair, ook politiek niveau.

Meer dan honderd jaar later gaat het er net iets anders aan toe op het Atheneum. Met de stad is ook de school veranderd. De leerlingenpopulatie van het KAA telt vandaag meer dan zeventig (!) nationaliteiten en er zitten amper nog leerlingen met klassieke, Vlaamse roots. De leerlingen noemen hun school dan ook zelf een 'allochtonenschool'. Een geuzennaam, zo is gebleken. 


Lichtheid

Het licht aansteken in het immer als cynisch, diepduister en verschrikkelijk melancholisch bestempelde Elsschot-oeuvre, dat is Adriaans missie. Door de lichtheid op te zoeken en te benadrukken wordt niet alleen Willem Elsschots uitstekende humor duidelijker zichtbaar, het legt ook de muzikaliteit van 's mans taal bloot, die misschien wel de kern van zijn schriftuur uitmaakt. 

Men zei over Elsschots gedichten dat ze 'kleine romans' leken te zijn, wat hem heeft aangezet om romans te gaan schrijven. Maar die uitspraak geldt even goed andersom: veel van Elsschots romans en novelles hebben veel weg van poëzie. En die dient niet alleen in stilte genoten te worden, maar ook gebracht en gehoord! Gespeeld voorwaar! En dat is exact wat wij doen... 

De Delnaet factor

Het nieuwstedelijk werkt voor het eerst met acteur Jurgen Delnaet. In de opleiding Dora Van der Groen en nadien bij DeTijd gepokt en gemazeld als iemand die een tekst kan zeggen zoals hij bedoeld is, 'zoals het er staat'. Maar tegelijk is Jurgen een rasverteller met vele zomers Gents volkstoneel op de teller, iets waaruit hij gretig putte voor zijn solo Berckmans die we ten tijde van Braakland/ZheBilding selecteerden voor Theater aan Zee tijdens ons gastcuratorschap in 2012.

Het orkest

Benjamin Boutreur maakt als blazer deel uit van Flat Earth Society (FEZ) en componeert daarnaast muziek voor film, tv en theater. Zo was hij jarenlang huiscomponist bij HETPALEIS. In 2016 werkte Boutreur al voor Het nieuwstedelijk, waar hij de voorstelling Zwischen van een passende klankband voorzag.

Joris Caluwaerts is de man achter het waanzinnig populaire jazzensemble STUFF. Daarnaast speelt hij toetsen bij ondermeer Magnus en Hydrogen Sea, na eerdere passages bij Zita Swoon, Milow, Lady Lynn en Het Zesde Metaal. Bij Het nieuwstedelijk maakte hij muziek voor ondermeer het stripproject Dansen Drinken Betalen - (almost) The Movie (2015), Last Call (2016) en het nieuw te maken stripproject First Contact. Een Ontgoocheling is zijn derde grote samenwerking met Adriaan Van Aken, nadat ze mekaar leerden kennen bij de aanmaak van de muziekvoorstellingen Wagon (6+, 2010) en Station (6+, 2014) van Het nieuwstedelijk & Zonzo Compagnie. 

Het componeren is een duobaan, maar voor de verdere uitwerking en uitvoering van de muziek rekenen Joris en Benjamin verder op Lot Vandekeybus (De Kift, alle zware blazers) en multi-instrumentalist Tim Coenen (Admiral Freebee, Roadhouse Libra,...). 

Blazers spelen sowieso een hoofdrol in de score van Een Ontgoocheling, aangezien de aanblik van tuba's en bombardons meteen aan fanfare en harmonieën doet denken, nog voor er één noot gespeeld is. Zo roepen de muzikanten het beeld van 'een vereniging' op, een fenomeen waar Elsschot middels De Lustige Whistspelers veel aandacht aan besteed in Een Ontgoocheling, terwijl er muzikaal hooguit naar fanfaremuziek wordt geknipoogd. 

 

 

Repetitiefoto's

De leerlingen van het Atheneum

De audiowandeling

De insteek van het tweede deel van het project Een Ontgoocheling is dan ook simpel. Een compact ploegje nieuwstedelijken (naast Adriaan Van Aken zijn dat actrice Sara Vertongen en audioman Lucas Derycke) streek neer op het Atheneum, loodste de leerlingen het project binnen door met hen de Elsschotnovelle te lezen en interviewde daarna de leerlingen over de thema's uit het boekje. Over hun toekomstverwachtingen en de rol die hun ouders daar wel of niet in spelen.

Vervolgens goot Adriaan dat interviewmateriaal in korte, speelbare teksten die door een kleinere groep leerlingen (zij die daar zin in hadden) werd ingespeeld voor de microfoon van Lucas Derycke. Dat materiaal dient als basis voor een audiowandeling door de school die het publiek van de Zomer Van Antwerpen zal kunnen maken in de uren voor de voorstelling. 

COMMUNITY-BASED

Deze werkwijze past mooi in een van de sporen waar Het nieuwstedelijk op inzet,  'community-based' werken. Het materiaal voor een artistiek project via interviews aan een gemeenschap onttrekken, verwerken en bewerken en vervolgens terugschenken aan die gemeenschap (en het ruimere publiek) in de vorm van een artistiek project, meestal een stuk theater. 

Denk aan het recente Vuur (2016) waarvoor Christophe Aussems overlevenden, nabestaanden en hulpverleners van de collegebrand in Heusden-Zolder interviewde en dat materiaal met acteur Jonas Vanthielen en twee muzikanten in een voorstelling goot die eerst een lange speelreeks kende in de betreffende gemeente (voor diezelfde overlevenden en nabestaanden) alvorens op tournee te gaan.

STEMACTEURS 

De audiowalk van Een Ontgoocheling gaat nog één stapje verder door de 'community' ook artistiek te betrekken. Door hen als (stem)acteurs te gaan inzetten. Onbedoeld een gouden zet overigens, want een video- of theaterproject was nooit van de grond gekomen, aangezien de vele moslimmeisjes op school geen hoofddoek mogen dragen en daardoor liever niet gefilmd of gefotografeerd worden. Werken in audio was dan weer geen enkel probleem, waardoor het percentage leerlingen dat actief heeft meegedraaid ontzettend hoog ligt. 

Die grote motivatie is te danken aan het feit dat leerlingen hun eigen verhaal en dat van hun medeleerlingen mogen vertolken. Want ze hebben wel degelijk iets te vertellen, als individu en als groep. 

Tekstfragment: Verstopplek

Ik ken een paar meisjes. Van Humane.
Die naar de zolder gaan.
Echt zo stiekem.
Die gaan met de trap.
Zo een keidunne trap.
Naar boven. `
Dat is pas gezellig.
Ze zitten daar echt zo. Met een groepje.
Tijdens de lunch.
Dat is wel leuk. Ik zou dat ook wel willen doen.
Een spannende plek.
Dit gebouw is zo.
U
niek.

(uit: de audiowandeling van Een Ontgoocheling)

Opnames audiowandeling